Categoriegebaseerde

Categoriegebaseerde is een term die wordt gebruikt in informatie- en datawetenschap om te verwijzen naar benaderingen en systemen die objecten—zoals documenten, producten of berichten—toewijzen aan vooraf gedefinieerde categorieën. Deze categorieën vormen vaak een hiërarchie of taxonomie die de vindbaarheid, organisatie en filtratie vergemakkelijkt. In tegenstelling tot flexibele tagging zijn categorieën doorgaans scherp afgebakend en bedoeld om consistente navigatie mogelijk te maken.

Kenmerken van categoriegebaseerde systemen zijn onder meer het gebruik van een taxonomie of ontologie, metadata om objecten te beschrijven, en regels of automatische classifiers die bepalen aan welke categorieën een object toebehoort. Het ontwerp vereist doorgaans een balans tussen granulariteit (hoe fijnmazig de categorieën) en bruikbaarheid, rekening houdend met toekomstige groei en verschuivingen in de inhoud. Multi-label toewijzing kan voorkomen wanneer objecten aan meerdere categorieën worden gekoppeld.

Toepassingen zijn onder meer digitale bibliotheken en archieven die op basis van categorieën doorzoekbaar blijven, e-commerceplatforms die producten via een gestructureerde boom navigeren, en contentmanagementsystemen die inhoud organiseren met behulp van taxonomieën. Ook beleid en beveiliging kunnen categoriegebaseerd zijn, bijvoorbeeld door toegangsrechten te koppelen aan categorieën van data.

Voordelen zijn onder meer verbeterde vindbaarheid, consistentie en schaalbaarheid van classificatie. Nadelen omvatten rigiditeit van voorgedefinieerde categorieën, onderhouds- en herstructureringsbehoefte bij veranderingen in de inhoud, en uitdagingen bij toewijzing van objecten die buiten één simpele categorie vallen. Nieuwere benaderingen combineren vaak categoriegebaseerde structuur met tagging of vectorgebaseerde classificatie.