Capaciteitsmarkten

Capaciteitsmarkten zijn marktvormen in elektriciteitsvoorziening die bedoeld zijn om betrouwbaarheid op lange termijn te waarborgen. Partijen die capaciteit leveren—zoals centrales, maar ook vraagkant via vraagrespons en opslag—ontvangen betalingen voor het beschikbaar houden en kunnen leveren van capaciteit tijdens piek- of schaarsteperioden. De prijs in de energiemarkt blijft gebaseerd op verbruikte kilowattuur; de capaciteitsmarkten richten zich op beschikbaarheid en betrouwbaarheid.

Werking: Op voorhand worden capaciteitstoevoer en betrouwbaarheidseisen bepaald. Bij capaciteitveilingen bieden aanbieders hun capaciteit aan tegen een afgesproken prijs; de regulator of netbeheerder stelt de benodigde hoeveelheid en kwaliteitscriteria vast. Betaling aan de leveranciers vindt meestal plaats gedurende meerdere jaren, ongeacht of de capaciteit daadwerkelijk nodig is, en er kunnen sancties gelden bij niet-levering tijdens perioden van tekort.

Doel en discussie: Capaciteitsmarkten dienen investeringen in betrouwbare capaciteit aan te moedigen, zeker bij de uitfasering van oudere centrales en de groei van variabele hernieuwbare bronnen. Voorstanders zien meer zekerheid en leveringscapaciteit; tegenstanders wijzen op hogere kosten voor consumenten, de kans op marktmanipulatie en mogelijke overschrijding van de benodigde capaciteit. Sommigen pleiten voor versterkte flexibiliteit of broodnodige hervormingen van energiemarkten zonder aparte capaciteitstransacties.

Voorbeelden: In het Verenigd Koninkrijk bestaat een Capacity Market. In Noord-Amerika hebben PJM en ISO-NE gecombineerde capaciteitsmarkten. In andere EU-lidstaten zijn vergelijkbare discussies gaande of implementaties gedaan met verschillende ontwerpen. De praktijk verschilt per jurisdictie, maar capaciteitsmarkten blijven onderwerp van beleidshervormingen in afwachting van een evenwicht tussen betrouwbaarheid en kosten.