Biodiversiteitsrechten

Biodiversiteitsrechten zijn juridische normen en principes die gericht zijn op behoud, duurzaam gebruik en eerlijke verdeling van de voordelen van biodiversiteit. In sommige denkrichtingen worden ook de rechten van de natuur of van ecosystemen erkend als rechtssubjecten, zodat niet-menselijke entiteiten aan rechtsregels kunnen worden onderworpen en beschermd worden.

Internationale kaders: de Convention on Biological Diversity (CBD) uit 1992, met doelstellingen behoud, duurzaam gebruik en eerlijke verdeling van de baten; het Nagoya Protocol (2010) over toegang tot genetische bronnen en verdeling van baten; en het Cartagena Protocol (2000) over biosafety.

Beleid: op EU- en nationaal niveau worden deze principes vertaald in beschermingsmaatregelen, vergunningen, en programma's voor herstel en duurzame landbouw. Voorbeelden zijn behoudsgebieden, biodiversiteitsmonitoring en herstelprojecten.

Daarnaast nemen sommige rechtsstelsels expliciet de rechten van de natuur op, zoals het erkennen van een rivier als rechtspersoonlijkheid. Voorbeelden hiervan bestaan in verschillende jurisdicties en illustreren een verschuiving naar een moreel en juridisch erkend belang van ecosystemen.

Rechten van inheemse en lokale gemeenschappen spelen een cruciale rol: toegang tot genetische bronnen en de verdeling van baten vereist vaak vrijwillige vooraf geïnformeerde toestemming (FPIC) en respect voor lokale kennis en landrechten.

Uitdagingen omvatten economische druk op landgebruik, handhaving van regels, gebrek aan gegevens over biodiversiteit en baten, en de complexiteit van internationale en nationale afstemming.