Bacillussoorten

Bacillussoorten, oftewel bacillen, vormen een grote groep Gram-positieve, staafvormige bacteriën die endosporen kunnen vormen. De endosporen maken de organismen extreem bestand tegen hitte, uitdroging en desinfectantia, waardoor ze lange tijd in het milieu kunnen overleven. Bacillus-soorten komen wijdverspreid voor in de bodem, water en op planten, maar ook in voedsel en in dierlijke systemen.

Het geslacht Bacillus behoort tot de familie Bacillaceae in de orde Bacillales. De groep omvat honderden soorten met uiteenlopende eigenschappen. Veel Bacillus-soorten zijn aerobe of facultatief anaerobe bacteriën en hebben vaak rondom de cel flagellen. Ze vormen endosporen die resistent zijn tegen extreme omstandigheden. De kolonies variëren van matte tot glanzende vormen en kunnen verschillen in kleur afhankelijk van soort en medium.

Notabele soorten en toepassingen zijn onder meer Bacillus subtilis, een modelorganisme in moleculaire biologie en een belangrijke producent van enzymen en secretie-eiwitten; Bacillus megaterium en Bacillus licheniformis worden op industriële schaal ingezet voor productie van eiwitten en enzymen; Bacillus thuringiensis (Bt) levert pesticiden met Cry-toxinen. Bacillus cereus is een veelvoorkomende voedselpathogeen; Bacillus anthracis veroorzaakt miltvuur en is streng gereguleerd. B. cereus kan toxines produceren die emetische en diarreeachtige syndromen veroorzaken.

Gezondheids- en veiligheidsaspecten: sommige Bacillus-soorten zijn opportunistische pathogenen, vooral bij verzwakte individuen. In laboratoria en industrieën gelden biosafety-regels; identificatie vindt vaak plaats op basis van Gram-kleuring, endospore-kleuring (Schaeffer-Fulton), kolonievorming en biochemische tests, aangevuld met moleculaire methoden zoals 16S rRNA-sequenties.