Artefactopslag

Artefactopslag verwijst naar het geheel van processen, voorzieningen en bewaartechnieken voor artefacten, zowel fysieke voorwerpen als digitale artefacten. Het begrip wordt in verschillende sectoren gebruikt, zoals archeologie, museologie en digitale archivering, en richt zich op behoud, registratie en toegankelijkheid over tijd.

In de fysieke sfeer gaat artefactopslag over het conserveren en beschermen van objecten zoals potten, sieraden, instrumenten en kunstvoorwerpen. Daarbij komen klimaatbeheersing, beveiliging, verpakking en uitgebreide inventarisatie met provenanceregistratie aan bod.

In digitale context omvat artefactopslag opslag van digitale artefacten zoals datasets, software-builds, modellen en configuraties. Praktijkvoorbeelden zijn opslag in repositories met versiebeheer, metadata, provenance en checksums om integriteit te waarborgen.

Belangrijke onderdelen zijn opslaginfrastructuur (redundantie en verschillende opslagtiers), metadata en taxonomie, preservatieplanning (formaat- en migratieplanning), toegangsbeheer, levenscyclusbeheer, back-ups en disaster recovery, en documentatie van processen en beslissingen.

Uitdagingen bestaan onder andere uit langetermijnbehoud en formatveroudering, beveiliging en privacy, kosten en financiering, naleving van regelgeving en auteursrechten, en de noodzaak van gestandaardiseerde metadata en interoperabiliteit.

Kaders en standaarden zoals OAIS, PREMIS en Dublin Core leveren conceptuele richtlijnen voor digitale bewaaromgevingen. In de praktijk gebruiken instellingen vaak gespecialiseerde archiverings- en collectiebeheersystemen en digitale repositories die proberen aan deze normen te voldoen.

---