tijdsgelijk

Tijdsgelijk is een bijvoeglijk naamwoord in het Nederlands dat gelijktijdig betekent: iets dat zich voordoet of bestaat in dezelfde tijdsperiode. Het wordt gebruikt om gebeurtenissen, verschijnselen of voorwerpen te beschrijven die op hetzelfde moment voorkomen of tot hetzelfde tijdsvenster behoren. In academische teksten komt tijdsgelijk vooral voor in geschiedenis, archeologie, taalkunde en kunstkritiek, wanneer men parallelliteiten tussen fenomenen uit dezelfde periode wil aanduiden. Het woord kan zowel attributief als predicatief worden gebruikt.

Etymologie en nuance: tijdsgelijk is samengesteld uit tijd en gelijk, letterlijk ‘tijdelijk gelijk aan elkaar’, en legt de nadruk op overeenstemming in de tijd. Het is formeler en technischer dan het synoniem gelijktijdig; het suggereert een kontekstueel tijdsverband zonder implicatie van causaliteit. Een tijdgenoot verwijst daarentegen naar een persoon die in dezelfde tijd leefde.

Voorbeelden: “De vondsten uit dezelfde aardlaag zijn tijdsgelijk.” “De stromingen ontwikkelden zich tijdsgelijk maar onafhankelijk.” Een tijdsgelijk materiaal duidt op artefacten uit hetzelfde tijdvak. Toepassingsgebieden zijn onder meer de beschrijving van archeologische lagen, historische fenomenen of literaire stromingen.

Zie ook: tijd, gelijktijdigheid, synchroon, coëval, tijdsperiode. Bronnen voor het etymologie en gebruik zijn woordenboeken zoals Van Dale en etymologiebanken.