tegenreactie

Tegenreactie is een term in het Nederlands die verwijst naar een reactie of tegenmaatregel die optreedt als antwoord op een eerdere handeling, prikkel of proces. Het begrip wordt in verschillende vakgebieden gebruikt om aan te geven dat een systeem of mens reageert door iets tegen te werken, te annuleren of af te remmen.

In de chemie en biochemie kan een tegenreactie een bijreactie zijn die de gewenste opbrengst van een reactie verlaagt of het verloop van het proces beïnvloedt. Tegenreacties ontstaan vaak door concurrerende reacties, veranderingen in temperatuur, concentraties of de aanwezigheid van katalysatoren en tussenproducten. Het beheersen van tegenreacties is een belangrijk aspect van procesoptimalisatie en syntheseplanning.

In de sociale wetenschappen en psychologie kan tegenreactie slaan op een tegenactie tegen normatieve druk of beïnvloeding. Het kan samenhangen met reactantie, een terugslag tegen pogingen om iemands vrijheid te beperken. In zulke gevallen kan de poging tot gedragsbeïnvloeding juist leiden tot versterkt of tegengesteld gedrag.

In technische en natuurkundige contexten kan tegenreactie ook verwijzen naar een tegenwerkende kracht of reactie in een systeem, bijvoorbeeld bij mechanische, elektrische of regelkringtoepassingen. Het begrip benadrukt de dynamiek waarbij een initiële prikkel wordt bestreden door een tegenreactie.

Zie ook: reactie, tegengewicht, terugkoppeling, reactantie.