spienienie

Spienienie to proces tworzenia piany, czyli stabilnych pęcherzyków gazu w cieczy lub w materiale stałym. Zjawisko zachodzi, gdy do cieczy wprowadzany jest gaz (zwykle powietrze) lub gdy powstaje gaz na skutek reakcji chemicznej, a pęcherzyki są utrzymywane przez środki spieniające lub właściwości powierzchniowe cieczy. Termin pochodzi od czasownika spienić i rzeczownika piana; w różnych dziedzinach funkcjonuje jako ogólne określenie na tworzenie piany.

Spienienie wymaga trzech elementów: źródła gazu, mechanizmu wprowadzania gazu (np. mieszanie, ubijanie, przepływ gazu) oraz środka obniżającego napięcie powierzchni lub stabilizującego pęcherzyki (surfactant, białka, tłuszcze). Temperatura, lepkość cieczy, pH i obecność elektrolitów wpływają na wielkość i trwałość pęcherzyków oraz na charakter piany.

W kuchni i gastronomii spienienie służy do uzyskania piany lub kremowej konsystencji—ubijanie mleka i śmietanki, przygotowywanie kaw z pianką, kremów i deserów. W przemyśle spożywczym i materiałowym spienienie obejmuje także produkcję pianek poliuretanowych, polistyrenowych i innych lekkich materiałów, gdzie stosuje się środki spieniające i kontrolę warunków procesowych. W napojach gazowanych i w piwach piana (głowa) wpływa na odbiór produktu, a jej stabilność zależy od składników takich jak białka, gumy i sól.

Spienienie obejmuje zarówno naturalne zjawiska codzienne, jak i celowe zastosowania techniczne, a jego kontrola — defoaming i stabilizacja — jest istotna w wielu gałęziach przemysłu.