mechanizmu

Mechanizm, w języku polskim często używany w formie mechanizmu (gen. mechanizmu), to system ruchomych części przekazujących i przekształcających ruch i siłę w celu uzyskania określonego efektu. W inżynierii mechanizm jest urządzeniem złożonym z ciał sztywnych połączonych przegubami, które generuje pożądany wyjście z wejścia. Mechanizmy służą do konwersji ruchu obrotowego na liniowy, zmiany prędkości lub momentu obrotowego oraz przekazywania ruchu w zaprojektowaną ścieżkę.

Najważniejsze typy to mechanizmy mechaniczne (kinematyczne łańcuchy), mechanizmy elektromechaniczne oraz hydrauliczne i pneumatyczne. Do klasycznych należą dźwignie, przekładnie, krzywki, układy łańcuchowe i listwowe, śruby pociągowe oraz prowadnice liniowe, które tworzą różne układy ruchu, takie jak czteroramienny łańcuch czy przesuwnik.

Historia mechanizmów sięga starożytnych urządzeń, takich jak mechanizm z Antikytry, a rozwój w renesansie i rewolucji przemysłowej doprowadził do powstania zautomatyzowanych maszyn i robotyki. Współczesne projektowanie opiera się na modelowaniu kinematycznym, analizie wytrzymałościowej oraz komputerowym wspomaganiu projektowania.

W nauce mechanizm oznacza także sposób wyjaśniania procesów. Mechanistyczne wyjaśnianie funkcji organizmów, procesów chemicznych i fizycznych opisuje, jak skomplejtowane interakcje generują obserwowane zjawiska. W filozofii nauki mechanizm odnosi się do struktur i interakcji prowadzących do regularności, często w kontraście do wyjaśnień całościowych bądź emergentnych.

Zastosowania mechanizmów obejmują zegarmistrzostwo, motoryzację, przemysł maszynowy, robotykę i automatyzację.