negativiteit

Negativiteit is de eigenschap of toestand waarin het negatieve centraal staat in iemands houding, beoordeling of communicatie. Het kan slaan op een somber of sceptisch standpunt, op een terugkerende focus op problemen of risico’s, of op taal die ontkenning of negatie uitdrukt. In de linguïstiek verwijst negativiteit bovendien naar grammaticale en semantische manieren om ontkenning te uiten, bijvoorbeeld met negatiewoorden als niet en geen.

In de psychologie wordt gesproken over negativiteit als aspect van het affect en van cognitieve bias. Negatief affect verwijst naar de neiging om negatieve emoties vaker te ervaren. Negatieve bias is de voorrang van aandacht en herinnering aan negatief informatie. Beide concepten kunnen adaptief zijn (waarschuwingssignaal, risicovermijding) maar ook ongewenste gevolgen hebben wanneer ze chronisch of overdreven zijn, en samenhangen met stemmingsstoornissen of angst.

In journalistiek en publieke communicatie kan negativiteit de aandacht verhogen en leiden tot amplificatie, tragere besluitvorming en polarisatie. Negatieve berichtgeving kan informatie over risico’s en problemen duidelijker maken, maar kan ook een vertekend beeld geven als positieve ontwikkelingen onderbelicht blijven.

Beheersing van negativiteit vindt plaats via mediawijsheid, cognitieve herwaardering en andere psychologische technieken zoals mindfulness en cognitieve gedragstherapie. In onderzoek wordt nagegaan hoe maatschappelijke normen en cultuur de toon van negativiteit beïnvloeden.