mikroprocesora

Mikroprocesor to zintegrowany układ scalony, który pełni funkcję centralnej jednostki przetwarzania w komputerze. Wykonuje operacje arytmetyczne i logiczne, interpretuje instrukcje programu oraz steruje pracą pozostałych elementów systemu. Zwykle nie zawiera samodzielnie pamięci ani układów wejścia–wyjścia, które są łączone z nim na płycie głównej.

Historia: pierwszy mikroprocesor to Intel 4004 (1971). Rozwój obejmował następnie 8-, 16- i 32-bitowe rodziny układów. Obecnie dominują architektury x86 (Intel, AMD) i ARM, a także MIPS, PowerPC i RISC-V. Wydajność zależy od technologii wykonania, liczby rdzeni oraz obsługiwanych instrukcji.

Budowa mikroprocesora obejmuje jednostkę arytmetyczno‑logiczną (ALU), zestaw rejestrów, jednostkę sterującą oraz mechanizmy pamięci podręcznej. Wspiera zestaw instrukcji (ISA) i techniki takich jak potokowanie, przewidywanie gałęzi oraz wielowątkowość. Nowoczesne procesory często zawierają także zintegrowaną pamięć podręczną i kontrolery pamięci.

Zastosowania obejmują komputery osobiste, serwery, urządzenia wbudowane oraz elektronikę użytkową. Mikroprocesory mogą pracować w systemach z zewnętrzną pamięcią i peryferiami, albo jako rdzeń w wielordzeniowych układach zintegrowanych z grafiką i kontrolerami.

Mikroprocesor a mikrokontroler: mikroprocesor zwykle stanowi CPU w układzie wymagającym zewnętrznych pamięci i I/O, natomiast mikrokontroler to kompletny, samodzielny system na jednym chipie — CPU, pamięć i peryferia zintegrowane w jednym układzie, zaprojektowany do zadań wbudowanych.