iltihaplar

İltihaplar, doku hasarı veya zararlı bir uyarana karşı organizmanın geliştirdiği yerel ve sistemik savunma yanıtıdır. Amaç, zararlı etkenleri ortadan kaldırmak, hasarı sınırlamak ve onarımı başlatmaktır. İltihap süreci genellikle damarlarda genişleme ve damar geçirgenliğinin artışıyla başlar; bu durum, nötrofiller ve monositler (sonradan makrofajlar) gibi bağışıklık hücrelerinin dokuya geçişini kolaylaştırır. Hücreler enfeksiyon veya hasarı temizlemek için çalışırken, sitokinler ve kemokininler salgılanır; bu da ağrı, ateş ve genel halsizlik gibi sistemik belirtilere yol açabilir. Klasik lokal belirtiler kızarıklık, ısı artışı, şişlik, ağrı ve bazen işlev kaybıdır.

İltihaplar iki ana kategoriye ayrılır: akut ve kronik. Akut iltihap kısa sürelidir, hızlı başlar ve çoğunlukla nötrofillerin baskın olduğu bir tabloyla seyredebilir; olaylar enfeksiyonun temizlenmesiyle çözülür veya doku onarımıyla ilerler. Kronik iltihap ise haftalar ile yıllar sürebilir ve makrofajlar, lenfositler ile fibrozis gibi değişikliklerle karakterizedir; bazen granülomatöz yapı da görülebilir.

Nedenleri çok çeşitlidir. Enfeksiyöz etkenler (bakteri, virüs, mantar, parazit) sık görülen nedenlerdir. Non-enfeksiyöz nedenler arasında otoimmün hastalıklar, alerjik reaksiyonlar, kronik travma, kimyasal veya irritan maddelerle temas bulunur.

Teşhis, tarihçe ve fizik muayene ile başlar; laboratuvar testleri (örneğin C-reaktif protein ve ESR), görüntüleme ve gerektiğinde biyopsi yardımcı olabilir. Tedavinin amacı, altta yatan nedeni ortadan kaldırmak ve belirtileri azaltmaktır. Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAID’ler), kortikosteroidler, enfeksiyon durumunda uygun antimikrobiyal tedavi ve gerektiğinde diğer immünomodülatörler kullanılır. Kronik iltihaplar sıklıkla kapsamlı yönetim ve altta yatan durumun kontrolünü gerektirir. İltihapların erken kontrolü, dokudaki hasarın azaltılmasına katkı sağlar.