gerandomiseerd

Gerandomiseerd is een term uit onderzoeksontwerp die aangeeft dat deelnemers aan een studie willekeurig zijn toegewezen aan verschillende groepen, bijvoorbeeld een interventiegroep en een controlegroep, op basis van een toevalproces. Het doel is om systematische bias te verminderen en de vergelijkbaarheid tussen de groepen te vergroten.

Deze aanpak ligt aan de basis van gerandomiseerde gecontroleerde proeven (RCT's). Door toewijzing op basis van toeval blijven mogelijke verstorende factoren evenwichtig verdeeld, waardoor de waargenomen effecten van de interventie betrouwbaarder kunnen worden geïnterpreteerd.

Er bestaan verschillende vormen van randomisatie, zoals eenvoudige randomisatie, blokrandomisatie en gestratifieerde randomisatie. Belangrijke aanvullende maatregelen zijn toewijzingsbeveiliging (allocation concealment) en blindering (blinding) van deelnemers en onderzoekers om vertekening te voorkomen.

Niet-gerandomiseerde ontwerpen kunnen bias bevatten door confounding en selectie van deelnemers. Randomisatie helpt om bekend en onbekend confounding gelijkmatig te verdelen over de groepen. In de analyse wordt vaak de intent-to-treat-benadering toegepast, waarbij alle oorspronkelijk gerandomiseerde deelnemers in de analyse blijven, naast aanvullende per-protocol analyses.

Gerandomiseerde ontwerpen worden veel toegepast in klinisch onderzoek en andere onderzoeksvelden waar causale inferentie vereist is. Ze kunnen operationele en ethische uitdagingen met zich meebrengen, zoals benodigde sample size en haalbaarheid, maar blijven een hoeksteen van evidentiërend onderzoek.