dedukcyjne

Dedukcyjne odnosi się do dedukcji, sposobu wnioskowania, w którym konkluzja wynika jednoznacznie z przyjętych przesłanek za pomocą reguł wnioskowania. Termin pochodzi od łac. deductio i w polszczyźnie używany jest w odniesieniu do procesów myślowych oraz do opisów metod w naukach. Dedukcja polega na wyprowadzaniu konkretnych wniosków z ogólnych praw, twierdzeń lub reguł.

W logice formalnej istnieją systemy dedukcyjne, które umożliwiają formalne dowodzenie twierdzeń, na przykład naturalna dedukcja czy systemy Hilberta. W matematyce i naukach ścisłych dedukcja służy do uzasadniania twierdzeń na podstawie wcześniej przyjętych aksjomatów i reguł inferencji.

W odróżnieniu od indukcji, która generalizuje na podstawie obserwacji, dedukcja dostarcza wniosków o charakterze logicznie koniecznym, jeśli przesłanki są prawdziwe i reguły poprawne. Abdukcja (wnioskowanie abdukcyjne) stanowi inną formę wnioskowania, służącą do formułowania najlepszych wyjaśnień na podstawie obserwacji.

Przykład dedukcyjny: Wszyscy ludzie są śmiertelni; Sokrates jest człowiekiem; zatem Sokrates jest śmiertelny. Dedukcja ma zastosowanie w filozofii, matematyce, logice oraz w analizie formalnej i niektórych dziedzinach informatyki, gdzie liczy się pewność konkluzji wynikająca z prawidłowej rekapitulacji przesłanek.

Zaletą dedukcji jest pewność logicalzna konkluzji pod warunkiem prawdziwości przesłanek i poprawności reguł; ograniczeniem — zależność od jakości przesłanek oraz od przyjętej formy wnioskowania.