begrotingsprincipes

Begrotingsprincipes zijn de normen en uitgangspunten die het proces van begrotingsvoorbereiding, uitvoering en verantwoording sturen. Ze zorgen voor financiële discipline, beleidsverantwoordelijkheid en democratische controle. Hoewel de exacte formulering per land kan verschillen, vormen zij in veel voorgaande en hedendaagse begrotingssystemen de basis voor hoe overheden middelen plannen, inzetten en controleren.

Enkele kernprincipes komen vaak terug. Jaarraming en jaarlijkse begroting betekenen dat de begroting wordt vastgesteld voor een specifieke kalenderjaar en jaarlijks wordt bijgesteld of herzien. Eenheidsbegroting en universaliteit veronderstellen dat alle inkomsten en uitgaven in één samenhangend begrotingskader vallen, zonder verborgen fondsen buiten dit kader. Het realiteitsbeginsel vereist realistische ramingen van inkomsten en uitgaven gebaseerd op feitelijke verwachtingen en beleidsdoelstellingen. Transparantie en verantwoording houdt in dat begrotingsdocumenten toegankelijk zijn voor parlement en publiek, met heldere toelichting op uitvoering, afwijkingen en resultaten. Een meerjarig perspectief en houdbaarheid zorgen voor een vooruitkijkend kader waarin ook toekomstige verplichtingen en schulden in beschouwing worden genomen. Doelmatigheid en doeltreffendheid bevorderen dat middelen bijdragen aan de beleidsdoelstellingen en dat prestaties worden gemeten. Controleerbaarheid en verantwoordingsplicht vormen de randvoorwaarden voor parlementaire en onafhankelijke controle van budget en uitvoering, ondersteund door wettelijke kaders en rapportages.

Deze principes ondersteunen verantwoorde overheidsfinanciën en effectieve beleidsuitvoering, terwijl ze transparantie en publieke legitimatie bevorderen.