Wapenhandelverdrag

Wapenhandelverdrag, officieel het Arms Trade Treaty (ATT), is een internationaal verdrag onder auspiciën van de Verenigde Naties dat de internationale handel in conventionele wapens reguleert met als doel illegale wapenhandel terug te dringen en humanitaire schade te voorkomen. Het verdrag bestrijkt alle conventionele wapens, waaronder gevechtstanks, pantserwagens en andere pantservoertuigen, grote kaliber artillerie, gevechtsvliegtuigen en aanvalshelicopters, oorlogsschepen en raketsystemen, evenals kleine wapens en lichte wapens en de bijbehorende munitie.

Het verdrag werd op 2 april 2013 door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties aangenomen en op 3 juni 2013 opengesteld voor ondertekening. Het trad op 24 december 2014 in werking nadat 50 staten het geratificeerd hadden. Sindsdien hebben vele staten het verdrag geratificeerd en zijn er aanzienlijke verschillen in deelname: sommige grote wapenexporteurs zijn partij, terwijl anderen nog niet hebben geratificeerd of geen partij zijn.

De partijen moeten een nationaal controlesysteem opzetten en onderhouden voor transfers van conventionele wapens. Bij licentieverlening moeten zij beoordelen of een voorgenomen export mogelijk bijdraagt aan schendingen van de mensenrechten of het internationaal humanitair recht, of kan leiden tot omleiding naar illegale markten. Ook het risico van doorvoer komt in aanmerking. Het verdrag vereist end-use/end-user controles, adequate documentatie en transparante rapportage.

Transparantie en toezicht: Staten-Partijen leveren periodieke rapportages over hun wapenexporten en handel aan de Conference of States Parties; er wordt gestreefd naar een publiekelijk toegankelijk overzicht van transfers. Het verdrag bevat ook mechanismen voor samenwerking, ondersteuning en toezicht op naleving. De effectiviteit hangt af van de mate van nationale implementatie en internationale deelname.