Verkalken

Verkalken is het proces waarbij calciumzouten, zoals calciumfosfaat of calciumcarbonaat, in zachte weefsels, organen of op oppervlakken neerslaan en hard worden. Het is een breed begrip dat zowel normale als afwijkende verschijnselen omvat en kan voorkomen in medische, biologische, tandheelkundige en industriële contexten.

In de geneeskunde wordt verkalken vaak onderverdeeld in dystrofische en metastatische calcificatie. Dystrofische calcificatie ontstaat in beschadigd of geïnflammeerd weefsel bij normale calciumwaarden in het bloed. Metastatische calcificatie treedt op bij hypercalciëmie, wanneer calcium zich indireneert in normaal weefsel. Voorbeelden zijn calcificatie van bloedvaten en hartkleppen, niertubuli of kraakbeen. Verkalking kan bijdragen aan verminderde weefselelasticiteit en functieverlies en kan asymptomatisch zijn of tot klachten leiden, afhankelijk van de locatie en omvang. Diagnostiek gebeurt met beeldvorming (zoals röntgen, CT) en, indien nodig, bloedonderzoek naar calcium- en fosforeaches. Behandeling richt zich op de oorzaak (bij hypercalciëmie of nierziekte) en op symptoomgerichte maatregelen; bij belangrijke hart- of vaatverkalking kunnen chirurgische of interventionele opties aan de orde komen.

In de tandheelkunde kan verkalking verwijzen naar de mineralisatie van tandplak tot tandsteen (calculus dentis). Dit proces maakt reinigen moeilijker en verhoogt het risico op tandvleesontsteking en gaatjes; behandeling bestaat uit professionele gebitsreiniging en preventie.

Ook in industriële en huishoudelijke systemen vormt verkalking vaak kalk- of schaalafzetting door calcium- en magnesiumzouten, bijvoorbeeld in leidingen en boilers. Preventie en verwijdering hiervoor bestaan uit waterontharding, chemisch reinigen en regelmatige onderhoudsmaatregelen.