Sensibiliteit

Sensibiliteit is het vermogen om prikkels waar te nemen via de zintuigen. In de medische context gaat sensibiliteit meestal over sensorische waarneming, zoals tast, temperatuur, pijn en proprioceptie. Het begrip kan ook breder worden gebruikt voor gevoeligheid voor prikkels of stimuli in een psychologisch of sociaal-cultureel kader.

Vandaag de dag ligt de nadruk op de werking van het sensorische systeem: receptoren in huid, spieren en inwendige organen zetten prikkels om in signalen die via perifere zenuwen naar het ruggenmerg en vervolgens naar de hersenen reizen. In de hersenen wordt de informatie verwerkt en gekoppeld aan locatie en aard van de prikkel. De mate van sensibiliteit varieert met factoren als leeftijd, ziekte, medicatie, zenuwfunctie en omgevingsinvloeden.

Er zijn verschillende klinische aspecten van sensibiliteit. Verminderde sensibiliteit (hypesthesie) kan wijzen op zenuwbeschadiging of compressie, bijvoorbeeld bij diabetes, neuropathie of zenuwbeknelling. Verhoogde sensibiliteit of pijnlijke gevoeligheid bij lichte prikkels heet hyperesthesie of hyperalgesie. Paresthesieën zijn ongewone, vaak kruipende of tintelende gevoelens zonder directe prikkeling. Diagnostiek omvat klinische testen voor tast, temperatuur en pijn, evenals beoordeling van proprioceptie; aanvullende onderzoeken kunnen zenuwgeleidingstesten en beeldvorming omvatten.

Een ander begrip is sensibilisatie: het proces waarbij herhaalde of intense prikkels leiden tot een verhoogde respons van het zenuwstelsel, bijvoorbeeld bij chronische pijn of allergische aandoeningen. Sensibiliteit en sensibilisatie zijn gerelateerde maar verschillende concepten in onderzoek en behandeling.