Rivierontwerp

Rivierontwerp is een multidisciplinair vakgebied dat zich bezighoudt met het plannen, ontwerpen en beheren van rivieren en rivierlandschappen. Doelstellingen zijn doorgaans het vergroten van waterveiligheid, het verbeteren van ruimtelijke kwaliteit en ecologische waarde, en het mogelijk maken van maatschappelijke functies zoals recreatie en scheepvaart.

Het vakgebied combineert elementen uit hydrologie, hydrauliek, geomorfologie, ecologie en ruimtelijke ordening. Afstemming tussen waterschappen, overheden, terreinbeheerders en bewoners is essentieel, omdat besluiten invloed hebben op waterbeheer, landschap en gebruik van ruimte.

Een typische ontwerp- of projectaanpak omvat: probleemanalyse en doelstelling, hydrologische en hydraulische modellering om watersysteemgedrag te begrijpen, morfologisch ontwerp en sedimentbeheer om rivierbed en oevers op natuurlijke wijze te laten evolueren, en inrichting van trajecten en maatregelen zoals meanders, bochten, uitloopzones en oeverbescherming; ook evaluatie van milieu- en maatschappelijke effecten en kosten.

Technische hulpmiddelen zijn GIS en verschillende modelleringstools; internationaal worden onder meer hydraulische berekeningen zoals HEC-RAS gebruikt. Klimaatverandering, verdroging, verstening en participatie van bewoners worden steeds vaker meegenomen in het ontwerp.

In Nederland en andere deltaregio's speelt rivierontwerp een belangrijke rol bij ruimte voor water, vermindering van overstromingsrisico’s en natuurinclusief ontwerp, doorgaans binnen kaders van waterschapsregelgeving en ruimtelijke plannen.