Markupsystemen

MarkupSystemen, ofte aangeduid als markuptalen of opmaakmarkeringen, zijn systemen voor het annoteren van platte tekst zodat computers en mensen de structuur of presentatie van de inhoud kunnen herkennen. Ze scheiden inhoud van opmaak, of beschrijven expliciet de structuur (semantische markup) of geven directe presentatie-instructies (presentational markup).

Markeringssystemen worden gebruikt om teksten op te maken, documenten te structureren en data uit te wisselen. Voor webpublicatie is HTML de kernstandaard, terwijl XML en SGML zich richten op strikte structurering van gegevens. Andere populaire formaten zijn Markdown, reStructuredText en AsciiDoc, die lezersvriendelijke bronnen leveren die ook machine leesbaar blijven. Voor wetenschappelijke publicaties en geavanceerde opmaak spelen LaTeX en TeX een belangrijke rol.

Opmaaksystemen kunnen worden onderverdeeld in structurele/semantische markup, die de betekenis van elementen aangeven (bijvoorbeeld koppen, lijsten, paragrafen), en presentatiemarkup, die de visuele presentatie bepaalt (letters, kleuren, indelingen). In moderne praktijken ligt de nadruk vaak op semantische markup in combinatie met stijl via CSS of vergelijkbare technologieën, zodat inhoud los staat van de presentatie.

Historisch gezien ontstond SGML als basis voor opmaakmarkeringen, gevolgd door HTML en XML. Standaarden en conventies worden onderhouden door organisaties zoals W3C en WHATWG, met ondersteuning vanuit ISO in sommige contexten. Veelveilige workflows omvatten tekstbestanden die via converters (bijv. Pandoc) kunnen worden omgezet naar verschillende outputformaten.

Voordelen van markupSystemen zijn onder meer leesbaarheid, herbruikbaarheid, interoperabiliteit en betere toegankelijkheid. Nadelen kunnen complexiteit, fragmentarische standaarden en de noodzaak van tooling en training zijn.