Lichtontwerp

Lichtontwerp is het vakgebied dat zich bezighoudt met het plannen, ontwerpen en realiseren van verlichtingsoplossingen in binnen- en buitenruimtes. Het combineert functionele verlichting met esthetiek en beleving. Toepassingen bevinden zich onder meer in architectuur, theater, film, events, productpresentaties en stedelijke verlichting.

Kernprincipes zijn onder meer de doelstelling, context en identiteit van een ruimte. Belangrijke concepten zijn lumen en lux, intensiteit, spreiding en hoek van licht, kleurtemperatuur (Kelvin) en kleurweergave-index (CRI). Licht kan volumes en texturen accentueren, sfeer bepalen en de leesbaarheid van informatie verbeteren. Een goede balans tussen direct en diffuus licht, contrast en schaduw draagt bij aan visueel comfort.

Technieken en tools omvatten het opstellen van lichtplannen, berekeningen en simulaties met software zoals DIALux, Relux en AGI32. Er worden verschillende lichtbronnen toegepast (LED, halogeen, HID), en automatisering met DMX of DALI. Ontwerpers werken met cues en scenes, gobo’s en kleurfilters en letten op energie- en onderhoudsefficiëntie.

Toepassingsgebieden omvatten architectonische en interieurverlichting, podiumkunsten en media, film- en televisieproducties, events en stedelijke verlichting. Opleidingen richten zich op theatertechniek, architectuur, interieurontwerp of elektrotechniek, met nadruk op samenwerking met architecten, engineers en regisseurs. Duurzaamheid speelt een steeds grotere rol, gericht op energiezuinigheid en daglichtintegratie.

Historisch gezien is lichtontwerp geëvolueerd van gas- en gloeilicht naar elektrische verlichting en moderne LED-technologie. Het is ontstaan in theater en groeide uit tot een belangrijke discipline in bouw en openbare ruimten. Het vak vereist zowel technische kennis als artistieke gevoeligheid en samenwerking.