Lichaamontwerp

Lichaamontwerp is een term die in het Nederlands zowel in biologische als in ontwerpcontexten wordt gebruikt om te verwijzen naar de algemene organisatie en structuur van een lichaam, hetzij van een organisme in de natuur, hetzij van een menselijk- of productontwerp dat is afgestemd op de menselijke lichaamsvorm. De term benadrukt hoe de vorm en positie van onderdelen samenhangen met functie, ontwikkeling en evolutie.

In de biologie verwijst het naar het lichaamsplan van een organisme: de algehele indeling van symmetrie, segmentatie, kiembladen en organensystemen die kenmerkend is voor een grote groep of soort. Voorbeelden zijn bilaterale of radiale symmetrie, cephalization en gerichte organisatie van huid, zenuwstelsel en spieren. Het lichaamsontwerp wordt gezien als een product van erfelijkheid en ontwikkeling dat beperkingen en mogelijkheden oplegt aan evolutie en aanpassingen aan de omgeving.

In ontwerp- en ergonomische contexten verwijst lichaamontwerp naar hoe producten, werkomgevingen en ruimtes zijn vormgegeven om bij het menselijk lichaam te passen. Hierbij spelen anthropometrie en menselijke bewegen een centrale rol bij het bepalen van afmetingen, romplijnen, zithoudingen en gripzones. Doel is gebruiksvriendelijkheid, veiligheid en comfort te verbeteren door rekening te houden met variatie in lichaamsvormen en -groottes.

Het begrip wordt vooral gebruikt in academische of vakgerichte kringen, zowel in biologie als in toegepaste ontwerpdisciplines. Zie ook antropometrie, ergonomie en functioneel ontwerp.