Landschapplanning

Landschapplanning is een multidisciplinair vakgebied en proces gericht op het ontwikkelen en beheren van ruimtelijke patronen in het landschap. Het streeft naar een balans tussen ecologische functies, culturele identiteit, landbouw en recreatieve mogelijkheden, en houdt rekening met toekomstige eisen zoals klimaatadaptatie en bevolkingsgroei. In tegenstelling tot puur functionele ruimtelijke planning ligt de nadruk op landschappelijke kwaliteit, context en karakter.

Het vakgebied omvat strategische planning op regionaal en lokaal niveau, beleid en ontwerp voor landschapsbehoud, waterbeheer, natuur- en erfgoedbescherming, en ruimtelijke ontwikkelingen langs infrastructuur. De belangrijkste actoren zijn overheden, waterschappen, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en inwoners. Methoden bestaan uit inventarisatie van water, bodem, flora en fauna, cultuurhistorische waarden en landschapssamenstelling; scenario-analyses, participatie en GIS-technieken.

Het proces kent fasen zoals nulmeting, doel- en randvoorwaarden, scenario-ontwikkeling, milieueffecten en afwegingen, ontwerp en uitvoering, gevolgd door monitoring en evaluatie. Uitkomsten zijn landgebruikplannen, landschapsvisies, ontwerp- en beheerregels en concrete projectvoorstellen. Vaak worden landschapsplannen geïntegreerd in ruimtelijke ordening, waterplanning en urban design.

Essentiële concepten zijn landschapskarakter, ecosystemen en ecosysteemdiensten, habitatconnectiviteit, groene en blauwe infrastructuur en robuustheid tegen klimaatstress. Landschapplanning streeft naar multifunctionaliteit: ruimte voor biodiversiteit, waterberging, voedselproductie, recreatie en cultuur. Uitdagingen omvatten beleids- en bevoegdheidsversnippering, belangenafweging en de noodzaak van brede participatie van diverse belanghebbenden.