Kritischiteit

Kritischiteit is de eigenschap van een systeem, proces of activiteit om van blijvende belang te zijn voor veiligheid, betrouwbaarheid of operationele continuïteit. In het algemene gebruik gaat het om de mate waarin iets cruciaal is voor het bereiken van doelstellingen of het voorkomen van nadelige gevolgen. In verschillende vakgebieden heeft kritischiteit specifieke betekenissen en meetbare implicaties.

In de kernfysica en kerntechniek verwijst kritischiteit naar de toestand waarin een kernreactie zichzelf in stand houdt. Dit wordt vaak beschreven met de neutronenvermenigvuldigingfactor k: bij k=1 is de reactie kritisch, bij k>1 superkritisch en bij k<1 subkritisch. Kritische en aanverwante toestanden vereisen strikte controle en veiligheidsmaatregelen om onbedoelde stralingsrisico’s te voorkomen.

In risicobeoordeling en bedrijfsvoering wordt kritischiteit gebruikt om de blootstelling aan gevaar, de impact op bedrijfsprocessen en de prioriteit van beveiligings- of onderhoudsmaatregelen te bepalen. Een kritische analyse identificeert welke componenten, processen of systemen essentieel zijn voor veilige en betrouwbare werking, vaak met methoden zoals FMEA (Failure Mode and Effects Analysis) en Business Impact Analysis. De uitkomsten dienen ten minste ten doel redundantie, onderhoudsplanning en prioritering van investeringen mogelijk te maken.

In informatica en informatiebeveiliging kan kritischiteit aangeven hoe belangrijk een informatiereservoir of systeem is voor de continuïteit van dienstverlening en de bescherming van waarden zoals veiligheid, privacy en continuïteit. Het begrip helpt bij het toewijzen van prioriteit aan beveiligingsmaatregelen, monitoring en incidentrespons.

Zie ook: criticaliteit, veiligheidsanalyse, risicobeheer.