Kompressionsformaten

Kompressionsformaten zijn methoden en bestandstypen die data kunnen verkleinen voor opslag of verzending. Ze werken door redundantie te verwijderen of door perceptueel minder belangrijke informatie te schrappen. Bij verliesloze compressie kan de oorspronkelijke data na decomprimeren volledig worden hersteld; bij verlieslatende compressie gaat er bewust informatie verloren om de bestandsgrootte te verkleinen.

Verliesloze formats omvatten onder meer archiverings- en compressie-algoritmen zoals ZIP, GZIP, BZIP2 en XZ (LZMA). Deze worden vaak toegepast om één of meerdere bestanden in een kleiner geheel op te slaan. Ook losse bestandsformaten kunnen verliesvrij zijn, zoals PNG voor afbeeldingen en WAV of FLAC voor audio. Verlieslatende formats zijn bijvoorbeeld JPEG voor afbeeldingen; MP3, AAC en Opus voor geluid; en video-standaarden als H.264/AVC, H.265/HEVC en AV1, die vooral compressie toepassen op videostreams.

Er bestaan ook containerformaten zoals TAR, TAR.GZ of 7z, die meerdere bestanden bundelen en tegelijk comprimeren. Sommige formaten fungeren uitsluitend als codec (bijv. MP3, AAC, H.264) die data comprimeert, terwijl anderen aggregaties of containers zijn die bestanden samenhouden en/of streamen.

De keuze voor een kompressionsformat hangt af van gewenste kwaliteit, mate van verlies, interoperabiliteit, licenties en hardware-ondersteuning. Over het algemeen geldt: verliesloze formats voor exacte reconstructie en back-ups; verlieslatende formats voor minder bestanden bij minder strikte kwaliteitsvereisten, zoals media-streaming en publicatie.