Kobaltblauw

Kobaltblauw is een blauw pigment dat veel wordt gebruikt in schilderkunst, keramiek en glas. De belangrijkste moderne vorm is kobalt-aluminate spinel, een anorganische verbinding met de formule CoAl2O4. Deze pigmenten ontstaan door het verhitten van kobaltoxide met aluminiumoxide, waardoor een stabiel, intens blauw materiaal ontstaat. Een oudere variant is smalt, een fijn gemalen glas met cobaltijnen kleurstof dat historisch in stained glass en keramiek werd gebruikt en verschillend van samenstelling kan zijn.

Geschiedenis en namen. De term kobaltblauw wordt vooral verbonden met het synthetische pigment uit de beginperiode van de 19e eeuw, toen Louis-Jacques Thénard in 1802 een praktische synthese ontwikkelde. Daarvoor werd cobalt en glas of glasachtige materialen gebruikt voor blauwe tinten, bijvoorbeeld in smalt. Kobaltblauw verwierf al snel bredere toepassing door zijn helderheid, lichtvastheid en thermische stabiliteit, en werd een gangbare vervanger voor ultramarine in veel toepassingen.

Productie en eigenschappen. De moderne pigmenten bestaan uit kobaltaluminate spinel die zeer stabiel is voor licht en hitte. De kleurintensiteit kan variëren afhankelijk van dragers en specieke productiemethoden. Kobaltblauw heeft een kenmerkende koel-blauwe tot diepblauwe toon en wordt vaak gebruikt in fijn schilderwerk, glazuren en glasproductie. Het pigment mengt goed met wit om lichtere tonen te produceren en met geel of groen voor variedere tinten.

Toepassingen en veiligheid. In de kunst wordt kobaltblauw gekozen om zijn stabiliteit en salie uitstraling. In keramiek en glas dient het als glazuurbestanddeel en kleurstof. Inademing van kobaltstof kan irritatie veroorzaken; bij normaal gebruik van pigmenten zijn risico’s beperkt, maar correcte hantering en ventilatie blijven aanbevolen.