Gezinsstructuur

Gezinsstructuur is een sociologisch begrip dat verwijst naar de wijze waarop een familie of huishouden is samengesteld en hoe de relaties tussen de leden georganiseerd en geordend zijn. Het omvat wie er in het huishouden wonen, welke ouder-kind- en partnerrelaties bestaan, en welke juridische en sociale rollen gelden. De gezinsstructuur wordt beïnvloed door demografische factoren (geboorte, sterfte, migratie), economische omstandigheden en culturele normen.

Typen gezinsstructuren variëren per land en periode. Een kerngezin bestaat uit twee ouders en hun kinderen. Een eenoudergezijn bestaat uit één ouder met kinderen. Een samengesteld gezin bevat kinderen uit eerdere relaties van een of beide ouders. Eenpersoonshuishoudens bestaan uit één individu. Daarnaast komen meer-generatiehuizen en gezinnen met adoptie of pleegzorg voor, net als stellen die zonder kinderen samenwonen of eenoudergezinnen met co-ouderschap.

Historisch gezien zijn traditionele modellen in veel westerse samenlevingen minder dominant geworden. Echtscheiding, hertrouwen, geboortes buiten het huwelijk en toenemende deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt hebben geleid tot grotere diversiteit in gezinsvormen. Cultuur, religie, wetgeving en sociale voorzieningen spelen hierbij een rol.

Invloed van gezinsstructuur manifesteert zich in opvoeding, economische positie en kansen van kinderen, en in de wijze van socialisatie en zorg. Onderzoek meet gezinsstructuur via indicators zoals huishoudsamenstelling, ouder-kind relaties, wettelijke status en generatiedeling.