Gezamenlijk

Gezamenlijk is een Nederlands bijvoeglijk naamwoord en bijwoord. Het betekent dat iets wordt gedaan of gedragen door twee of meer personen of partijen, of dat iets gedeeld of gemeenschappelijk is. Een gezamenlijke inspanning, een gezamenlijke verantwoordelijkheid, of een gezamenlijke onderneming zijn uitdrukkingen die dit idee uitdrukken.

Als bijvoeglijk naamwoord gaat het vaak direct vóór een zelfstandig naamwoord: “gezamenlijke inspanning”, “gezamenlijke verantwoordelijkheid”. Als bijwoord geeft het aan dat iets door meerdere partijen samen gebeurt: “Zij besloten gezamenlijk tot een plan”.

Etymologie: het woord is opgebouwd uit samen, met het prefix ge- en -lijk, waarmee het een bijvoeglijk woord vormt die het idee van samenwerking uitdrukt. De vorm heeft wortels in het Oud- en Middelnederlands; de spelling met de z in zamenlijk is een restant van oudere spelling- en klankregels en komt in vaste uitdrukkingen nog voor.

In juridische en beleidscontexten komt vaak de term gezamenlijk voor in uitdrukkingen als “gezamenlijke aansprakelijkheid” of “gezamenlijke uitvoering”, die duiden op verantwoordelijkheid of actie die door meerdere partijen wordt gedeeld.

Synoniemen en verwante uitdrukkingen zijn onder meer gemeenschappelijk, collectief en in samenwerking. In tegenstelling tot samen heeft gezamenlijk een focus op gezamenlijke verantwoordelijkheid of gezamenlijk optreden.