Celtypesamenstelling

Celtypesamenstelling is de verhouding van de verschillende celtypen binnen een weefsel of organisme. Het beschrijft welke cellen aanwezig zijn en in welke verhoudingen, en biedt zo inzicht in de functionele organisatie en heterogeniteit van het weefsel.

Meetmethoden zijn onder meer bulk transcriptomica, single-cell transcriptomica en verschillende markergebaseerde technieken. Bulk transcriptomica levert een samengevoegd signaal van alle cellen maar mist detail over individuele cellen. Single-cell RNA-sequencing (scRNA-seq) identificeert individuele cellen en classificeert celtypen op basis van hun expressieprofielen. Complementair worden flowcytometrie en immunohistochemie gebruikt om cellijnen aan te wijzen met specifieke antilichaammarkers. Computationele deconvolutie kan ook uit bulkgegevens de celtypeverdeling schatten door referentieprofielen te gebruiken.

De celtypesamenstelling is cruciaal voor begrip van fysiologie en ziekte. Toepassingen strekkend van kankeronderzoek en tumormicro-omgeving tot neurobiologie, immunologie, ontwikkeling en diagnostiek illustreren hoe verhoudingen celtypen ziekteprogressie en respons op therapie beïnvloeden.

Interpretatie en beperkingen: relatieve verhoudingen geven weliswaar samenstelling, maar absolute aantallen ontbreken vaak zonder aanvullende data. Zeldzame of sterk op elkaar lijkende typen zijn moeilijk te detecteren. Batch-effecten, platformverschillen en markerkeuzes kunnen vergelijkingen bemoeilijken. Goede referentieprofielen en gestandaardiseerde analyses zijn essentieel voor aannemelijke conclusies.

Toekomstige ontwikkelingen richten zich op ruimtelijke transcriptomiek en spatial omics, multi-omics-integratie en longitudinal studies, zodat celtypen en hun lokalisatie beter in hun weefselcontext kunnen worden begrepen.