Borduur

Borduur is de kunst van het decoreren van textiel of andere materialen door middel van naaldwerk en draad. Het woord verwijst naar zowel de handelingen als het eindresultaat: versierde stof met aangebrachte steken. Borduren kan functioneel zijn, bijvoorbeeld voor versteviging, maar vooral esthetisch, met motieven zoals bloemen, geometrische vormen of figuratieve beelden.

Borduur omvat zowel telbare technieken als vrije technieken. Bij telbare (counted) borduurpatronen werken de steken volgens een vooropgezet patroon, zoals kruissteek. Vrije technieken omvatten onder andere satijnsteek, backstitch, kettingsteek en Franse knoop. Daarnaast bestaan specialismen zoals crewelwerk (met wol garens en rijke texturen), whitework (wit op wit) en goudborduur (met metallic garen). De keuze van garen, stof en steek bepaalt het uiterlijk en de tactiliteit van het werk.

Materialen en gereedschappen variëren afhankelijk van stijl en doel. Veelgebruikte stoffen zijn linnen, katoen en zijde; garens kunnen katoen, zijde, wol of metallic zijn. Belangrijke gereedschappen zijn naalden, borduurring of -kader, schaar en patroon- of transfermaterialen om het ontwerp op de stof te brengen.

Historisch gezien komt borduur wereldwijd voor en kent vele regionale tradities. In Europa speelde het een centrale rol in religieus en adellijk textiel, terwijl Oosterse tradities zoals fijn borduurwerk in China en andere gebieden bekend zijn om hun uitgebreide techniek en detaillering. In de moderne tijd blijft borduur zowel handmatig als machinematig toegepast in mode, interieur en kunst, en dient het als erfgoed en hedendaags creatief uitingsmiddel.