Antibioticagevoeligheidstesten

Antibioticagevoeligheidstesten zijn laboratoriumprocedures die bepalen of een bacterie gevoelig is voor een bepaald antibioticum. Het doel is om te zien welke medicijnen effectief zijn tegen de isolaat en zo de behandeling van een infectie te sturen. Deze testen worden meestal uitgevoerd op bacteriële isolates uit klinische monsters, zoals bloed, urine of sputum, maar kunnen ook rechtstreeks op sommige monsters worden toegepast.

Er zijn verschillende methoden. Bij disc diffusion, ook wel Kirby-Bauer genoemd, worden antibiotica-gedrieën op een agarplaat met een vaste bacteriecultuur geplaatst en gemeten zones van remming van de groei. De minimale inhiberende concentratie (MIC) wordt bepaald met broth- of agar-dilutie en geeft aan welke laagste concentratie van een antibioticum groei remt. De E-test combineert elementen van beide werkwijzen en levert een MIC-waarde op. Automatiseringssystemen zoals VITEK, Microscan of Phoenix geven snelle, gebundelde testscores en interpretaties. Daarnaast worden moleculaire methoden ingezet om specifieke resistentiegenen op te sporen, al leveren ze niet altijd even nauwkeurig het fenotype van gevoeligheid.

Resultaten worden geïnterpreteerd aan de hand van grenswaarden (breakpoints) van organisaties zoals EUCAST of CLSI. Deze indeling bevat meestal categorieën zoals gevoelig (S), intermediair (I) en resistent (R). De testresultaten sturen de keuze van medicatie en dosering en dragen bij aan antimicrobial stewardship en infectiepreventie.

Beperkingen zijn onder meer dat niet alle antibiotica op alle organismen getest zijn, resultaten kunnen variëren afhankelijk van methoden en omstandigheden, en sommige resistentiemechanismen zijn mogelijk niet detecteerbaar met phenotypische testen. Snellere diagnostiek kan worden bereikt met gespecialiseerde snelle assays, maar de standaardtesten blijven de kern van klinische besluitvorming.