taalgericht

De taalgericht is een conceptuele of fictieve rechtsinstantie die zou toezien op kwesties rondom taalgebruik, taalrechten en taalnormen binnen een staat of gemeenschap. De term is afgeleid van het Nederlandse woord taal en het achterliggende idee van gerichtheid op taal, en wordt in academische discussies en in speculatieve fictie gebruikt om mogelijke regelgevende systemen te verkennen. In realistische rechtspraktijk bestaat geen algemeen erkende instelling met deze naam; de term wordt vooral gebruikt als uitgangspunt in theoretische scenario’s over taalbeleid.

In theorie zou een taalgericht instantie toezicht houden op officiële talen, taalrechten en de toepassing van taalnormen in administratie, onderwijs en media, en wetten tegen taaldiscriminatie kunnen afstemmen op die normen.

Procedures: zaken worden bij een publiek gerecht ingediend; examineurs op het gebied van taalkunde leveren deskundig bewijs; normen en precedentspraak worden geformuleerd om interpretaties van taalbeleid te sturen.

Kritiek: het concept roept vragen op over vrijheid van expressie, regionale dialecten en cultuur, en de mogelijke centralisatie van macht in een centrale autoriteit. Implementatie en bureaucratische kosten zijn tevens aandachtspunten.

In literatuur en beleidsondersoeksdebatten verschijnt het concept soms naast termen als taalpolitie en taalbeleid, waardoor discussie ontstaat over de grenzen en effecten van enige taalregelgeving.

Zie ook: taalwetgeving, taalrechten, taalbeleid, linguïstische politiek.