samenvattingsmomenten

Samenvattingsmomenten zijn expliciete momenten in een leerproces waarin leerlingen en docent gezamenlijk de belangrijkste ideeën, leerdoelen en verworven kennis samenvatten. Het doel is om begrip te consolideren, informatie te verankeren in het geheugen en metacognitie te stimuleren. Ze kunnen plaatsvinden aan het einde van een les, na een reeks oefeningen of aan het einde van een hoofdstuk, en ze dienen als een check op wat geleerd is.

In de praktijk kunnen samenvattingsmomenten op verschillende manieren worden uitgevoerd. Mogelijke vormen zijn een individuele samenvatting die leerlingen invullen, een paren- of klassikale discussie waarin hoofdpunten worden herhaald, en een docent-samenvatting die als samenvattend overzicht dient. Methoden zoals een kort antwoord op centrale vragen, exit tickets, think-pair-share, mindmaps of conceptkaarten worden vaak toegepast om de kernpunten actief te expliciteren en te controleren of iedereen de belangrijkste ideeën heeft opgepikt.

De voordelen van samenvattingsmomenten zijn onder meer verbeterde retentie van lesstof, duidelijkheid over wat essentieel is, en het vroeg signaleren van misconcepties. Ze bevorderen actieve betrokkenheid, taal- en denkontwikkeling, en geven richting aan vervolgonderwijs door lacunes of onduidelijkheden te signaleren die verbreding of herziening van de stof vereisen.

Bij de inzet ervan is het belangrijk om de momenten af te stemmen op duidelijke leerdoelen, differentiatie mogelijk te maken voor verschillende niveaus, en tijd te plannen. Ook kan differentiatie in werkvormen helpen, zodat alle leerlingen effectief kunnen samenvatten.