ruimtelijkeplanningsmoratoria

Ruimtelijke planning, oftewel ruimtelijke ordening, is een vakgebied en beleidsterrein gericht op het doelmatig en houdbaar gebruiken van de ruimte. Het omvat besluitvorming over waar woningen, bedrijfsruimte, infrastructuur, groen en waterbeheer komen, en hoe deze functies op elkaar reageren in steden, dorpen en landelijke gebieden. Het doel is economische ontwikkeling te combineren met leefbaarheid, duurzaamheid en behoud van cultuur en landschap, met aandacht voor veiligheid en veerkracht tegen klimaatverandering.

Het proces kent meerdere fasen: beleidsvorming op nationaal en regionaal niveau, het opstellen van plannen en regels, de uitvoering en het monitoren van effecten. Publieke participatie, feiten- en data-analyse (vaak via GIS) en milieu- en waterwetgeving spelen een belangrijke rol. In veel rechtsgebieden wordt dit proces ondersteund door instrumenten als ruimtelijke plannen en bestemmingsplannen, waarin per gebied wordt vastgelegd welke functies zijn toegestaan en welke bouw- en gebruiksregels gelden. Milieueffectrapportages worden vaak gevraagd bij ingrijpende projecten.

Op verschillende overheidsniveaus—rijk, provincies, gemeenten (en waterschappen)—wordt ruimtelijke planning afgestemd en uitgevoerd. In Nederland speelt het bestemmingsplan een centrale rol; dit plan bepaalt wat er in een gebied mag gebeuren. Internationaal en vakinhoudelijk verwijst men soms ook naar planologie of stedenbouw als verwante disciplines.

Belangrijke uitdagingen zijn onder meer woningnood, klimaatbestendigheid, behoud van groen en erfgoed, en de afstemming tussen lange-termijnvisies en korte-termijn projectontwikkeling. Door digitale kaarten en participatieplatforms neemt de transparantie en betrokkenheid toe.