rolowanie

Rolowanie to proces odkształcenia plastycznego materiału poprzez przepuszczanie go przez zestaw walców, co powoduje zmianę przekroju poprzecznego i kształtu bez utraty masy. Najczęściej dotyczy metali, lecz stosuje się także w tworzywach sztucznych i ceramice w niektórych wariantach. Celem rolowania jest uzyskanie żądanego wymiaru końcowego, poprawa jednorodności struktury oraz właściwości mechanicznych.

W praktyce wyróżnia się rolowanie na gorąco i zimno. Rolowanie na gorąco odbywa się przy wysokich temperaturach, co ułatwia odkształcenie i redukuje zużycie energii, lecz prowadzi do pogorszenia tolerancji wymiarowych i jakości powierzchni. Rolowanie na zimno wykonywane jest w temperaturze pokojowej, co umożliwia lepsze tolerancje i wyższą wytrzymałość, lecz wymaga większych sił i może pogorszyć wykończenie powierzchni.

Proces odbywa się w walcowniach: materiał przechodzi przez co najmniej dwa zestawy walców ustawionych w osi, często w wielu przejściach. Dzięki temu zmniejsza się przekrój, a długość elementu rośnie. Parametry obejmują grubość, tempo przepływu, liczbę przejść, tarcie i kąty kontaktu, a także stosowane środki smarowe i chłodnicze.

Stosowanie rolowania obejmuje produkcję blach, taśm, prętów, rur i profili. Najczęściej obrabiane metale to stal, aluminium i miedź, ale także stopy tytanu i magnezu. Rolowanie wpływa na mikrostrukturę materiału, wytrzymałość oraz właściwości powierzchniowe, a także generuje napływy i naprężenia wewnętrzne.

Wyzwania obejmują możliwość powstawania błędów geometrii (falowanie, skręcenie) oraz pofałdowania powierzchni. Wybór między gorącym a zimnym rolowaniem zależy od materiału, zakresu wymiarowego i wymagań dotyczących właściwości mechanicznych.