przedmiesiczkowego

Przedmiesiączkowy, w jego najbardziej powszechnym użyciu zapisywany jako przedmiesiączkowy (przed menses), odnosi się do zjawisk i objawów występujących przed miesiączką. W polskojęzycznej literaturze medycznej używa się często pojęć zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS) oraz zespół dysforiczny przedmiesiączkowy (PMDD), które opisują zakres symptomów pojawiających się w drugiej połowie cyklu i ustępujących wraz z początkiem krwawienia.

Przedmiesiączkowe objawy mają charakter cykliczny i najczęściej pojawiają się tydzień lub dwa przed miesiączką. Ich nasilenie zależy od czynników hormonalnych oraz indywidualnych różnic w wrażliwości na wahania estrogenów i progesteronu. Czynniki biologiczne, takie jak zmiany w neuroprzekaźnikach (zwłaszcza serotonina), jak również czynniki genetyczne i środowiskowe, mogą odgrywać rolę w rozwoju PMS i PMDD. Różnice między PMS a PMDD polegają na stopniu nasilenia i wpływie na codzienne funkcjonowanie; PMDD jest cięższy i bardziej destrukcyjny.

Typowe objawy obejmują zarówno sferę fizyczną (ból głowy, tkliwość piersi, wzdęcia, ból brzucha, zmęczenie), jak i psychiczną (nadmierzona nerwowość, drażliwość, smutek, lęk, obniżony nastrój, zaburzenia koncentracji). Diagnoza opiera się na obserwacji objawów przez kilka cykli, prowadzeniu dzienniczka symptomów i wykluczeniu innych przyczyn. W PMDD mogą być stosowane szczegółowe kryteria diagnostyczne (np. spełnienie pewnych objawów w fazie lutealnej, zajęcie funkcjonowania).

Leczenie jest zindywidualizowane i obejmuje modyfikacje stylu życia, takie jak regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta i ograniczenie kofeiny, a także interwencje farmakologiczne (np. SSRI podczas fazy lutealnej lub stałe leczenie u PMDD) oraz hormonalne terapie antykoncepcyjne. W wielu przypadkach pomocne są terapie psychologiczne, takie jak terapia poznawczo-behawioralna. Przedmiesiączkowe zaburzenia zwykle mają dobre rokowania przy odpowiedniej opiece.