farmakologiczne

Farmakologia to nauka zajmująca się wpływem substancji chemicznych na organizmy żywe oraz mechanizmami, długofalowymi efektami ich stosowania. Termin „farmakologiczne” odnosi się do wszystkiego, co dotyczy farmakologii: właściwości leków, mechanizmów ich działania, procesów ich przekształcania w organizmie oraz danych uzyskanych w badaniach naukowych. Farmakologiczne podejście obejmuje badania podstawowe, jak i kliniczne.

Główne gałęzie obejmują farmakodynamikę, która zajmuje się mechanizmem działania leków na poziomie molekularnym i systemowym; farmakokinetykę, opisującą los leków w organizmie (wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i wydalanie); farmakogenetykę, badającą wpływ różnic genetycznych na skuteczność i bezpieczeństwo leków; toksykologię, oceniającą skutki toksyczne i bezpieczeństwo; oraz farmakoterapię, czyli zastosowanie leków w leczeniu chorób.

Zastosowania obejmują odkrywanie i rozwój leków, optymalizację dawek, monitorowanie interakcji lekowych i bezpieczeństwa terapii. Dzięki badaniom farmakologicznym ustala się skuteczność i profil bezpieczeństwa nowych i istniejących terapii; prowadzi to do racjonalnego doboru schematów leczenia oraz monitorowania pacjentów.

Metody badawcze obejmują prace w modelach in vitro i in vivo, a w kolejnych etapach badania przedkliniczne i kliniczne (faza I–III). Dane farmakologiczne służą do opracowywania zaleceń dotyczących dawkowania, schematów podawania i monitorowania skuteczności oraz bezpieczeństwa terapii.

Historia farmakologii sięga antyku; w XIX i XX wieku nastąpił znaczący rozwój dzięki izolowaniu związków chemicznych i naukowym metodom badania. Obecnie farmakologia łączy nauki podstawowe z medycyną kliniczną w ramach badań translacyjnych.