przeciwzapalny

Przeciwzapalny to termin używany w medycynie jako przymiotnik opisujący substancje, działania lub terapie, które ograniczają stan zapalny. W praktyce najczęściej odnosi się do grup leków przeciwzapalnych oraz do działań mających na celu redukcję reakcji zapalnej w organizmie. Termin ten nie jest równoważny z określeniem leku samodzielnie, lecz opisuje charakter efektu terapeutycznego.

Najważniejsze grupy leków przeciwzapalnych to niesteroidowe leki przeciwzapalne (NSAID), które hamują COX i zmniejszają syntezę prostaglandyn; przykłady to ibuprofen, naproksen, kwas acetylosalicylowy (Aspiryna). Kortykosteroidy (prednizon, deksametazon) działają szerzej na procesy zapalne dzięki modulacji układu immunologicznego. Leki modyfikujące przebieg choroby (DMARD) i leki biologiczne (np. inhibitory TNF) także wykazują działanie przeciwzapalne w chorobach przewlekłych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów. Mechanizm obejmuje hamowanie produkcji cytokin i ograniczenie aktywności komórek zapalnych.

Zastosowanie obejmuje ostre i przewlekłe stany zapalne: bóle i obrzęki stawów, choroby zapalne jelit, dermatozy, urazy. Należy uwzględnić możliwe działania niepożądane: NSAID-y mogą podrażniać błonę śluzową żołądka, wpływać na nerki i krążenie; kortykosteroidy długoterminowo mogą powodować immunosupresję, osteoporozę i zaburzenia gospodarki cukrowej. Wybór i dawkę leku ustala lekarz, uwzględniając stan zdrowia i ryzyko interakcji. Poza farmakoterapią styl życia – dieta bogata w kwasy omega-3, regularna aktywność fizyczna i odpowiedni sen – także może wspomagać ograniczanie procesów zapalnych.