ongeschreven

Ongeschreven is een Nederlands adjectief dat betekent dat iets niet schriftelijk is vastgelegd, maar wel bestaat of geldt. Het verwijst naar regels, normen of verwachtingen die in de praktijk bestaan en in de samenleving worden gehanteerd zonder dat ze formeel in documenten zijn opgenomen. De term is afgeleid van de combinatie on- (niet) en geschreven (geschreven).

Ongeschreven wordt vooral gebruikt voor sociale normen en gewoonten. Ongeschreven regels bepalen hoe mensen zich gedroegen in alledaagse situaties, op het werk, op school, in sport of in de omgang met anderen. Voorbeelden zijn etiquette rond beleefdheid, maar ook impliciete verwachtingen over samenwerking en hulpverlening die niet in een officieel beleid staan.

In bredere zin kan het ook verwijzen naar normen die een bepaalde organisatie of samenleving sturen zonder dat ze in wetgeving zijn vastgelegd. In de politieke en juridische context kan worden gesproken van unwritten conventions of praktijken die een rol spelen naast geschreven regels. Deze ongeschreven aspecten kunnen flexibel zijn maar ook minder transparant, wat tot ambiguïteit of discussie kan leiden.

Ongeschreven regels staan tegenover geschreven of vastgelegde regels en wetten. Terwijl geschreven regels expliciet en controleerbaar zijn, bestaan ongeschreven normen vaak door sociale consensus en culturele traditie, en kunnen zij per groep of tijd verschillen.