migrantenrechten

Migrantenrechten verwijzen naar de rechten en beschermingsmaatregelen die gelden voor mensen die migreren, ongeacht hun verblijfsstatus of reden van migratie. Het doel is menselijke waardigheid te waarborgen en discriminatie op basis van afkomst of migratiestatus tegen te gaan, evenals het waarborgen van gelijke kansen op participatie en bescherming in de samenleving.

Het juridische kader is gebaseerd op internationale en regionale mensenrechten. Belangrijke normen zijn onder meer de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens en de daarop gebaseerde rechtenverdragen, het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het EU-Handvest van de Grondrechten. Daarnaast bestaan gespecialiseerde instrumenten zoals verdragen inzake de rechten van migranten en de familieleden, en diverse ILO-verdragen die arbeidsrechten beschermen. Op nationaal niveau variëren de regels, maar in veel rechtsstelsels geldt dat migranten recht hebben op gelijke behandeling met burgers op het gebied van basisrechten, terwijl sommige sociale en economische rechten kunnen variëren afhankelijk van verblijfsstatus.

In de praktijk omvat migrantenrechten onder meer burgerlijke en politieke rechten (veiligheid, vrijheid van meningsuiting, rechtsbescherming en een eerlijk proces), evenals economische en sociale rechten zoals toegang tot arbeid onder gelijke voorwaarden, loon, sociale zeker­heid, gezondheidszorg en onderwijs. Bijzondere aandacht gaat uit naar kwetsbare groepen zoals vluchtelingen, asielzoekers en minderjarigen, en naar bescherming tegen uitbuiting en diskriminatie. Het recht op asiel en bescherming tegen terugdrijving (non-refoulement) is een centraal onderdeel van het migrantenrecht, met procedures voor een eerlijke beoordeling en toegang tot juridische bijstand.

Uitdagingen blijven bestaan op het gebied van irregulariteit, detentie, taal- en integratiebehoeften en de balans tussen controle en mensenrechten in migratiebeleid. Policy- en implementatiekeuzes variëren per land, maar het uitgangspunt blijft een mensenrechten­gebaseerde benadering van migratie.