kostprijzen

Kostprijzen, in het Nederlands vaak gebruikt als kostprijs of kostprijzen, verwijzen naar de totale kosten die gemoeid zijn met het produceren van een product of het leveren van een dienst. De kostprijs vormt een basis voor prijszetting, winstberekening en besluitvorming. Ze staat los van de verkoopprijs en geeft aan wat een product daadwerkelijk kost om te maken of te leveren.

Een kostprijs bestaat uit directe kosten en indirecte kosten. Directe kosten zijn kosten die rechtstreeks aan een product kunnen worden toegeschreven, zoals materiaalkosten en directe arbeid. Indirecte kosten, of overhead, zijn kosten die niet rechtstreeks per product zijn toe te wijzen maar via een toerekeningsgrondslag worden verdeeld over producten of diensten. Voorbeelden van overhead zijn huur, energie, afschrijvingen, onderhoud en administratie. Toewijzing van overhead gebeurt vaak op basis van een kengetal zoals machine-uren, arbeidsuren of oppervlakte.

Er bestaan verschillende kostprijsberekeningsmethoden. Varieerde costing (inclusief alleen variabele kosten) geeft een andere indruk van winstgevendheid dan volledige kostprijsberekening (absorption costing), waarbij vaste overhead ook aan de producten wordt toegerekend. Andere benaderingen zijn de standaardkostprijs en de normale costing, die met standaard- of berekende kosten werkt.

Toepassingen van kostprijzen omvatten prijsbeslissingen, begrotingen, analyse van productlijnen en make-or-buy- beslissingen. Een eenvoudig voorbeeld: directe kosten 8 euro, directe arbeid 4 euro en overhead 3 euro per eenheid leveren een kostprijs van 15 euro per eenheid op, afhankelijk van de gekozen toewijzingsmethode.