kostprijsmodel

Een kostprijsmodel is een systematische benadering om de kosten die samenhangen met het produceren van een product of het leveren van een dienst te bepalen. Het model omvat directe kosten (grondstoffen, directe arbeid) en indirecte kosten (overhead zoals salarissen van ondersteunende afdelingen, huisvesting, afschrijvingen) en verdeelt deze kosten via toegewezen drijvers of toewijzingsregels. Het doel is om een realistische kostprijs vast te stellen voor prijsstelling, winstgevendheidsanalyse en besluitvorming, en om toezicht te houden op kostenontwikkelingen gedurende de productlevensduur.

Er bestaan verschillende methoden. Volkostprijsberekening, waarbij alle kosten inclusief overhead aan producten worden toegerekend; variabele kostprijsberekening, waarbij alleen variabele kosten aan producten worden toegerekend en overhead vaak als periodekost wordt beschouwd; en activity-based costing (ABC), waarbij kosten worden toegerekend op basis van activiteiten en kostdrijvers. Daarnaast worden target costing en life-cycle costing toegepast bij lange termijn of prijsconcurrentie.

Toepassingen van een kostprijsmodel zijn onder meer prijszetting, winstgevendheidsanalyse, besluitvorming over productportfolio, bepaling van tender- of contractvoorwaarden en begroting. Implementatie vereist betrouwbare data, duidelijke toewijzingsregels, standaardkostprijzen en regelmatige bijstelling aan veranderende kostenstructuren. Transparantie in hoe kosten worden toegewezen is cruciaal om onduidelijkheden en misallocatie te voorkomen.

Voordelen van een goed toegepast kostprijsmodel zijn betere prijsnauwkeurigheid, beter inzicht in kosten en ondersteuning bij strategische beslissingen. Beperkingen omvatten de onderliggende complexiteit, gegevensvereisten en het risico dat kostenallocatie onnauwkeurig of misleidend kan zijn als de drijvers slecht gekozen zijn.