klankinventaris

Een klankinventaris is de set van fonemen die in een taal of dialect voorkomen en die betekenisonderscheidend zijn. De inventaris omvat doorgaans de consonantische en vocale klanken en kan ook tonale contrasten en klemtoon bevatten wanneer die fonemisch zijn. In de taalkunde verwijst men meestal naar fonemen in plaats van alle fonetische realisaties; alle klankvarianten (allofonen) vallen buiten de inventaris en worden apart beschreven in de fonologie.

De klankinventaris wordt vastgesteld aan de hand van een fonemische analyse. Daarbij zoekt men minimale paren waarmee duidelijk wordt welke klanken betekenisaffect hebben. Data komen uit moedertaalsprekers, transcripties en corpora. Soms wordt bij gebrek aan duidelijke fonemische contrasten een orthografische voorstelling geraadpleegd, maar spelling alleen is geen betrouwbare aanwijzer voor de werkelijke fonemische inventaris omdat spelling historische of allophonische variatie kan weerspiegelen.

Toepassingen en variatie: klankinventarissen zijn essentieel voor taalbeschrijving, dialectvergelijking, taalonderwijs en spraaktechnologie. Inventarissen verschillen vaak tussen dialecten, sociolecten en registers; taalcontact, leenwoorden en klankverschuivingen kunnen de samenstelling in de loop der tijd veranderen. Daarom is een klankinventaris een descriptieve maatregel die per taal en vaak per dialect kan variëren en evolueren naargelang nieuw onderzoek en veranderende gebruiksomstandigheden.