inskrypcja

Inskrypcja to tekst wygrawerowany, wypisany lub wyryty na trwałej powierzchni. Pochodzi od łac. inscriptio i odzwierciedla czynność oraz materiałowy zapis treści, daty, imion lub dedykacji. W naukach o zabytkach i epigrafii inskrypcja stanowi źródło historyczne i kulturowe.

Inskrypcje pojawiały się już w starożytności na kamieniach, steli i tablicach, a także na nagrobkach, świątyniach i przedmiotach codziennego użytku. Wyróżnia się kilka typów: monumentalne (na pomnikach i fasadach), epigraficzne (na kamieniu, metalu, ceramice), epitafia (na nagrobkach), dedykacyjne i urzędowe (np. prawa, dekrety, ofiary). Niekiedy mieszają się z graffiti, które stanowi luźniejszą, często nieoficjalną formę inskrypcji.

Materiały i techniki obejmują kamień, metal, ceramikę, drewno oraz skórę. Stosowane są rzeźbienie, grawerowanie, żłobienie, techniki intaglio (ryty wglebie) i reliefu. Współczesne inskrypcje często wykonywane są na tabliczkach, tablicach pamiątkowych, nagrobkach lub w formie inskrypcji cyfrowych.

Epigrafia to nauka zajmująca się odczytywaniem, datowaniem i interpretacją inskrypcji, wykorzystująca paleografię, chronologię i lingwistykę. Dzięki inskrypcjom badacze rekonstruują języki, praktyki religijne, obyczaje społeczne oraz stosunki w dawnej gospodarce i administracji.

Przykłady klasycznych inskrypcji to Kamień z Rosetty, Inskrypcja Behistuna oraz Kamienna stela Meszy, które ujawniają treści językowe i historyczne. Współcześnie inskrypcje pozostają powszechną formą upamiętniania wydarzeń i osób, a także inspiracją w sztuce i urbanistyce.