initiatiefwet

Initatiefwet is een term die in het Nederlandstalige politieke taalgebied wordt gebruikt voor een wet die de regels vastlegt voor burgerinitiatieven. Het begrip verwijst naar een formeel kader waarin burgers, vaak via een georganiseerd proces, wetgeving kunnen voorstellen of de regering en het parlement kunnen oproepen zich met een voorstel bezig te houden.

Een initiatiefwet regelt doorgaans wie een initiatief kan indienen, welke aantallen handtekeningen nodig zijn en binnen welke termijn de handtekeningen geverifieerd en het voorstel ingediend moet worden. Daarnaast beschrijft het de wijze van behandeling: naar welke parlementaire of bestuurscommissie het voorstel wordt gestuurd, welke termijnen gelden voor debat en besluitvorming, en of er verplichtingen zijn tot openbare consultatie of expert-advies. Soms bevat de initiatiefwet ook bepalingen over onderwerpen die wel of niet kunnen worden meegenomen, en over de uitvoerbaarheid en kosten van een voorgestelde maatregel. Een belangrijk verschil is of de uitkomst van een initiatief bindend is of alleen advies kan opleveren.

In de praktijk komen initiatiefwetten in verschillende jurisdicties op verschillende manieren tot stand. Sommige systemen kennen een nationaal burgerinitiatief of een kader voor volksraadplegingen; andere systemen beperken dergelijke initiatieven tot lagere overheden zoals gemeenten of provincies. In elk geval fungeert een initiatiefwet als instrument voor directe democratie door het wettelijke proces te structureren waarin burgers participeren in wetgeving en politieke besluitvorming.

Zie ook: Burgerinitiatief, Directe democratie, Referendumwet.