glikokortykosteroidowymi

Glikokortykosteroidy (GKS) to grupa naturalnych kortykosteroidów wytwarzanych w korze nadnerczy oraz syntetycznych analogów stosowanych w medycynie jako silne leki przeciwzapalne i immunosupresyjne. Działają poprzez wiązanie z receptorem glikokortykosteroidowym (GR), co prowadzi do zmiany ekspresji genów i zmniejszenia produkcji mediatorów zapalnych. Efekty obejmują hamowanie zapalenia, ograniczenie migracji leukocytów i osłabienie odpowiedzi immunologicznej. Działanie zależy od dawki, drogi podania i charakteru choroby.

Glikokortykosteroidy dzielą się na naturalne (np. kortyzol) i syntetyczne (prednizon, metyloprednizolon, deksametazon, beclometazon). Mogą być podawane doustnie, dożylnie, domięśniowo, miejscowo (kremy, maści), inhalacyjnie lub do oczu i nosa. W zależności od czasu działania wyróżnia się krótko-, pośrednio- i długo działające.

Wskazania obejmują choroby zapalne i autoimmunologiczne (stawy, skóra, alergie, choroby płuc) oraz terapię substytucyjną w niedoczynności nadnerczy. Stosowanie długotrwałe wiąże się z licznymi skutkami ubocznymi: przyrost masy ciała, cukrzyca, nadciśnienie, osteoporoza, osłabienie mięśni, zaburzenia snu; długotrwale może powodować zahamowanie wzrostu u dzieci i zwiększać podatność na infekcje. Miejscowe i inhalacyjne formy mają zwykle mniejszy zakres działań ogólnoustrojowych, ale mogą powodować lokalne objawy.

Zaleca się stopniowe odstawianie dawki po długotrwałym stosowaniu i monitorowanie funkcji nadnerczy; nagłe zaprzestanie bywa groźne. Interakcje z innymi lekami i szczepieniami również należy brać pod uwagę.