gecentraliseerde

Gecentraliseerde is een bijvoeglijk naamwoord dat verwijst naar centralisatie, het proces waarbij macht, besluitvorming of middelen worden geconcentreerd bij een centrale autoriteit, organisatie of locatie. In de politiek en het bestuur duidt het op een systeem waarin de nationale of centrale overheid de belangrijkste bevoegdheden heeft, in tegenstelling tot decentrale bevoegdheden of regionale bevoegdheden. In organisaties en bedrijfsvoering kan gecentraliseerd management betekenen dat beslissingen worden genomen door een hoofdkantoor of topmanagement, met minder autonomie op lagere niveaus. In informatica en data-integratie verwijst gecentraliseerde architectuur naar systemen waarin data en applicaties worden beheerd vanuit een centrale locatie of service.

Voordelen van centralisatie zijn onder meer uniformiteit van beleidsvoering, efficiënte toewijzing van middelen en beter zicht op de totale prestaties. Nadelen omvatten risico's van een enkel punt van falen, minder wendbaarheid bij lokale behoeften, mogelijke bureaucratische vertragingen en minder inspraak van regionale actoren. Het spanningsveld tussen gecentraliseerde en decentrale benaderingen speelt vaak in governance, economie en technologie, en de keuze hangt af van factoren als schaal, diversiteit van behoeften en de gewenste snelheid van besluitvorming.

Historisch gezien heeft centralisatie vaak gediend om coherentie te waarborgen en kosten te drukken, maar heeft ook geleid tot kritiek over democratische legitimiteit en responsiviteit. Zie ook: decentralisatie, federalisme, gedistribueerde systemen.