externalistische

Externalistische is een term uit de filosofie die verwijst naar standpunten waarin factoren buiten de geest een bepalende rol spelen bij de inhoud van gedachten, de betekenis van uitspraken of de rechtvaardiging van geloof. Externalisme staat vaak tegenover internalisme, dat de nadruk legt op wat iemand in zichzelf kan bevatten of kennen zonder externe hulp.

In de filosofie van taal en de geest onderscheidt externalisme zich in content-externalisme: de inhoud van een gedachte of de betekenis van een woord wordt deels bepaald door de externe wereld of door sociale en causale relaties. Een bekend voorbeeld is Putnam’s Twin Earth-probleem, waar dezelfde mentale toestand een andere inhoud heeft doordat de term ‘water’ op Twin Earth verwijst naar een stof die niet hetzelfde is als water op aarde. Hiermee wordt betoogd dat inhoud of betekenis deels afhankelijk is van omstandigheden buiten iemands eigen geest. Kortweg: externe factoren buiten de subjectieve ervaring spelen mee bij wat iemand denkt te betekenen of bevat.

In epistemologie vertaalt externalisme zich vaak naar reliabilistische opvattingen over kennis: geloofsverzekering wordt mede bepaald door factoren in de buitenwereld, zoals de betrouwbaarheid van het geloofsproces, niet alleen door wat een persoon zelf kan controleren. Dit kan leiden tot kennis die ook buiten het bewustzijn van de betrokkene functioneert.

Kritiek tegen externalisme komt vooral van internalisten, die vinden dat normatieve beoordeling en justificatie volledig traceerbaar moeten zijn op basis van wat iemand intern kan inbrengen of controleren. Desalniettemin blijft externalisme invloedrijk in zowel taalfilosofie, filosofie van de geest als epistemologie.

Belangrijke figuren zijn onder meer Hilary Putnam, Saul Kripke, Frank Jackson en Fred Dretske, die verschillende vormen van externe relatie tussen taal, betekenis en kennis hebben ontwikkeld.