basisantoniem

Basisantoniem is een term uit de linguïstiek die wordt gebruikt om het primaire of prototypische antoniem van een woord aan te duiden. Het verwijst naar het meest directe tegenovergestelde begrip in de kernbetekenis van het lexeem. De term is afgeleid van basis en antoniem. In onderwijs- en lexiconontwerpen worden basisantoniemen vaak gemarkeerd als de standaard tegenpool, terwijl extra tegenpolen kunnen voortkomen uit context, graduele varianten of verschillende senses van het woord.

Niet elk woord heeft één onbetwiste basisantoniem; sommige woorden hebben meerdere primaire tegenpolen afhankelijk van context of sense. Bij gradeerbare adjectieven kunnen er verschillende mogelijke basisantoniemen bestaan, maar vaak wordt één kerntegenpool gekozen.

Voorbeelden:

- groot – klein

- lang – kort

- hoog – laag

- vol – leeg

- warm – koud

In lexicografie en taalonderwijs kan de basisantoniem worden gebruikt als uitgangspunt voor oefeningen en vertaalhulp, en voor semantische velden. In computational linguistics en natural language processing kan het concept helpen bij het bouwen van thesauri en antoniemendatabases, vooral wanneer de context beperkt is.

Zie ook: antoniem, gradueel antoniem, complementair antoniem, relationeel antoniem, lexicale databases.