Veiligheidsfactor

Veiligheidsfactor, ook wel factor van veiligheid genoemd, is een maat voor de marge tussen de sterkte van een component en de verwachte belasting. In de basis is het een verhouding die aangeeft hoeveel sterker een onderdeel is dan wat er maximaal op wordt gerekend. Een hogere veiligheidsfactor duidt op een grotere marge en vaak op minder kans op falen bij variaties in materiaal, productie of last.

Een veelgebruikte formulering is FoS = sterkte / belasting. Welke sterkte geldt, hangt af van de context: yield-sterkte bij plastische materialen, ultieme treksterkte bij ductiele materialen of andere relevante eigenschappen. De belasting kan bestaan uit statische lasten, dynamische schommelingen, temperatuur, druk of impact. In de praktijk onderscheiden ontwerpregels vaak verschillende soorten veiligheidsfactoren, zoals materiaalveiligheidsfactoren en belastingveiligheidsfactoren, en soms combineren ze deze in een gezamenlijke FoS.

Toepassingsgebied en variatie: veiligheidsfactoren komen veel voor in civiele techniek, mechanische engineering, lucht- en ruimtevaart en petrochemie. De gewenste FoS hangt af van de erfelijke variatie in materialen, fabricageonzekerheden, wisselende belastingen en de gevolgen van falen. In sommige toepassingen worden strengere regels voorgeschreven vanwege hoge risico’s of extreme omstandigheden.

Relatie met betrouwbaarheid: de veiligheidsfactor geeft een ontwerpmargin aan, maar zegt niet direct iets over de exacte kans op falen. Het is een conservatieve maatregel die samen met betrouwbaarheidstechnieken en limit-state design wordt gebruikt om risicogestuurd ontwerpen mogelijk te maken. Veiligheidsfactoren worden vastgesteld door normen en regelgeving en kunnen per sector aanzienlijk verschillen.